دستورالعمل تولید نهال  گردوی پیوندی

مقدمه

گردو، گیاهی از خانواده  Juglandaceae و جنس Juglans است. این جنس دارای 21 گونه می باشد که همگی خزان دار و دارای میوه خوراکی هستند.برخی از این گونه ها از نظر چوب نیز با ارزش می باشند. مهمترین گونه از نظر میوه، گردوی ایرانی (Juglans regia) و مهمترین آنها از نظر چوب، گردوی سیاه شرق آمریکا( J.nigra) است.سایر گونه ها به طور غیرمستقیم اهمیت اقتصادی دارند.

تولید گردو در ایران وجهان
    گردو،در عرض جغرافیائی 39-29 درجه شمالی و طول جغرافیائی 64-45 درجه شرقی، از زمینهای کم ارتفاع تا مناطقی با ارتفاع 2500 متر، به صورت اهلی یا وحشی در شمال، ومرکز کشور ایران یافت می شود. باغهای گردوی کشور به میزان وسیعی در دامنه های رشته کوههای البرز، زاگرس، لاله زار و جبال بارز یافت می شود. اکثر درختان حاصل کشت بذر (دانهال) بوده و به همین دلیل تنوع زیادی را در صفاتشان نشان می دهند. بطوری که می توان تنوعی از صفات خوبی نظیر زود به بار نشستن، باردهی بر روی شاخه های جانبی بزرگ بودن مغز و سایر صفات با ارزش را در این ژنوتیپ ها پیدا کرد.


سطح زیرکشت ومیزان تولید گردو درکشور در سال 1385

سطح زیرکشت ومیزان تولید گردو درکشور در سال 1385

ارقام عمده تجاری گردو در ایران
عمده ترین ارقام تجاری گردو در ایران عبارتند از:
فرانکت – لارا- پدرو- هرتلی – سر – روندرنتی ناک – وینا – وینا – چندلر – Z67 – Z63 – Z30 – Z60 – B63/1 – B4/73/2
که مشخصات برخی از ارقام فوق در ذیل ذکر می گردد:
رقم فرانکت:
    فرانکت واریته ای است قدیمی و بومی فرانسه، این واریته با توجه به عوامل محدود کننده خاک و اقلیم برای اغلب مناطق گردو خیز بخصوص برای احداث نهالستانهای نیمه گسترده تا گسترده در سطح وسیع و تجاری ، به منظور تهیه گردوی خشک وتازه و مغز گردوی مرغوب، بسیار مناسب وقابل توصیه است. فرانکت زود به بار می نشیند، محصول فراوان می دهد.( حدود 3 تا 4 تن در هکتار در سال)
رقم لارا:
    ظرفیت باردهی لارا بسیار بالا و حداقل تا 50٪ پیش از فرانکت است. میوه های آن جانبی و بسیار زودرس است. میوه لارا به دلیل زودرسی ، بیشتر تازه مصرف می شود، طعم مغز گردوی آن معمولا بسیار مطبوع و رنگ آن روشن است. لارا را باید در مناطق سالم، عاری از یخبندان بهاره ، در خاک بسیار مرغوب و دارای آبی فراوان کاشت.
رقم پدرو:
    پدرو یک رقم زراعی پرمحصول است اما زود گلی آن نقطه ضعفی است که برای کشت در مناطق سرماخیز ایجاد محدودیت می کند. میوه پدرو جانبی و کیفیت آن متوسط است.

رقم هرتلی:
    واریته ای است که زود به بار می نشیند و مانند واریته پدرو فقط در مناطقی که بهاره رخ نمی دهد کاشته می شود. میوه آن نیم زودرس و دارای کیفیت مطلوب است و بیشتر به مصرف تازه خوری می رسد، میوه هرتلی پیش رس است و محصولی منظم و مطلوب دارد.
ازدیاد گردوی پیوندی
الف). تولید پایه بذری:
1-    آماده سازی بذر برای کاشت:
بذرها را از درختانی انتخاب نمود که سالم، دارای قدرت رشد خوب وترجیحا زودبارده باشند. سوراخ قاعده پوست چوبی دانه ها باید تا حد امکان بسته تر باشد. درصدمغز (نسبت مغز به پوست) باید بالای 50 درصد باشد. ضخامت پوسته چوبی باید متوسط تا ضخیم باشد. مغز گردو باید به رنگ کرم روشن، فاقدفرورفتگی های فراوان و دارای طعم ومزه خوب باشد و به آسانی از پوسته چوبی و دیواره های داخلی جدا شود(اصطلاحا سوزنی نباشد). بذرهای گردو برای جوانه زنی نیازمند سپری کردن یک دوره سرمائی می باشند که این نیاز سرمائی با قرارگیری آنها بمدت 8-6 هفته در دمای حدود 5 درجه (دمای یخچال) در شرایط مطلوب برطرف می شود. درطول این دوره ، از خشک شدن بذرها ، باید جلوگیری شود .هوای کافی باید به بذرها برسد. پس از این عملیات بذرها آماده کاشت می باشند.
2-    کاشت بذر در خزانه:
    معمولا بذرهای گردو را در عمق 10 سانتیمتری وبا فاصله 10 تا 20 سانتیمتر از یکدیگر در کنار جویهائی به پهنا و ارتفاع حدود 20 سانتی متر و پشته هائی به پهنای 80 سانتی متر می کارند برخی از خزانه دارها روی هر پشته دو ردیف بذر می کارند. قبل از کاشت بذر باید زمین را آبیاری کرد و چند روز به حال خود گذاشت تا رطوبت آن به حد تعادل برسد وباصطلاح گاورو شود. بذرها را باید در محدوده خط داغ آب (یعنی با فاصله حدود 15 سانتی متر از کنار جوی) بر روی پشته ها کاشت. اگر رطوبت خاک خیلی زیاد باشد، دانه های گردو پوسیده وفاسد می شوند واگر رطوبت آن خیلی کم باشد ، رویش دانه به تاخیر می افتد بهترین حالت قرارگیری بذر در زمین حالتی است که دانه گردو به پهلو بر روی زمین قرار داده شود. در این حالت درصد جوانه زنی بذرهای گردو افزایش می یابد. معمولا در یک هکتار خزانه می توان حدود 100 هزار اصله نهال تولید کرد که 50 تا60 هزار از آنها قابل کاشت در زمین اصلی هستند.بطور معمول بلندی نهالهای یکساله در خزانه 50 تا 70 سانتی متر است و در دو سالگی بلندی نهالها به 90 تا 120 سانتی متر می رسد.
ب). پیوند پایه های بذری گردو
    بطور کلی روش پیوند بهترین راه تکثیر غیرجنسی در گردو می باشد. سایر روشهای تکثیر رویشی مثل قلمه، خوابانیدن و ریزازدیادی یا بسختی جواب می دهند و یا به صورت تجارتی متداول نشده است.
عوامل موثر در گیرایی پیوند گردو:
1-    پایه (Stock ):
    در حال حاضر بهترین